سه شنبه - 2018 دسامبر 18 - 10 ربيع الثاني 1440 - 27 آذر 1397
Delicious facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 250490
تاریخ انتشار : 12 آذر 1397 10:52
تعداد بازدید : 40

مدرسه علمیه زهرای اطهر(س)

«شیطان شناسی 3»

شناخت راه های فریب شیطان از دیدگاه قرآن و روایات.


*هریک از شیطان و نفس چه جایگاهی در غفلت انسان دارند؟

نفس انسان همان کشش او به سمت لذت های آنی و دنیوی است. روح الهی که در انسان است در او کشش به سمت ملکوت و زندگی معنوی ایجاد می کند.

دورانی که انسان هنوز کودک است و عقلش رشد نکرده است، هرکار نفسش بخواهد، انجام می دهد. به مرور که عقل رشد می کند در انسان عادت به لذتجویی و گوش سپردن به خواهش های نفسانی شکل گرفته است. خواهش هایی که او را به تجاوز به حقوق دیگران و حتی تضییع حق جسم خود و گذراندن عمر به بازی و سرگرمی واداشته است.

شیطان از همین عادت های شکل گرفته استفاده می کند و به نفس می آموزد که چگونه عقل را فریب دهد و خواهش های خود را عقلانی و بجا معرفی کند.

البته انسان بصورت فطری وسوسه را تشخیص می دهد و می فهمد کسی در حال وسوسه او و دشمنی با مصالح اوست. می داند که در حال گمراه شدن هست (1). همین سازه­ی فطرت و آموزشی که خداوند به آدم داده است و در نهان فرزندان او نهادینه شده (2) سبب شده است تا فریب شیطان ضعیف شود (3).

بر این اساس به سختی باید مراقب نفس خویش بود و از مجالست با آنها که مراقب نفس خویش نیستند پرهیز نمود. (4)

برای تبیین این حقیقت که نفس انسانی چگونه زمینه نفوذ شیاطین را آماده می کند شش نمونه قرآنی ذکر می شود:

یک) دفاع شیطان از خود

شیطان روز قیامت در دفاع از خود در قبال دوزخیان که او را مسؤول گمراهی خود معرفی می کنند، چنین می گوید:«ما كانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ»؛ من بر شما سلطه ای نداشتم وعده ای دادم و خدا نیز وعده ای داد. من به وعده خویش عمل نکردم و خدا عمل کرد لذا خود را سرزنش کنید نه من را. (5)

همچنین شیطان تصریح می کند که من مشرکین را به طغیان وانداشتم بلکه آنها خود در فاصله ای دور از حقیقت توحید قرار داشتند. (6)

دو) جنگ احد

در جنگ احد، کسانی که مأمور حفظ تنگه بودند بعد از پیروزی اولیه ای که نصیب مسلمانان شد برای عقب نماندن از غنائم، بر خلاف دستور پیامبر(ص) عمل کردند و تنگه را رها نمودند و به جمع دیگرانی که طمّاعانه مشغول جمع آوری غنائم شدند، پیوستند و همین سبب شد که وقتی دشمن هجوم آورد، ترسیدند و سست شدند و 300 نفر آنان فرار کردند و پیامبر(ص) ماند با 13 نفر.

قرآن درباره علت فرار آنها می گوید: شیطان در پی سست شدن آنان برآمد بخاطر رفتار طمع ورزانه ای که از خود بروز دادند. (7)

تسلیم خواسته نفس شدن، زمینه نفوذ شیطان را آماده نمود و او ترس از دشمن را در دلهای کسانی انداخت که در مرحله نخست جنگ شجاعانه در مقابل دشمن جنگیده بودند. چه بسیار از آنانی که سابقه رزم با دشمن را داشتند ولی بعد از جنگ غرق زندگی مادی شدند، در نتیجه از صِرف تهدید دشمن ترسیدند.

...........................................................................................................................................................................................................

* مستندات:

 

1.أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَبَنىِ ءَادَمَ أَن لَّا تَعْبُدُواْ الشَّيْطَانَ  إِنَّهُ لَكمُْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ، وَ أَنِ اعْبُدُونىِ  هَاذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيمٌ، وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنكمُْ جِبِلاًّ كَثِيرًا  أَ فَلَمْ تَكُونُواْ تَعْقِلُونَ (یس: 60 62) آيا با شما عهد نكردم اى فرزندان آدم كه شيطان را نپرستيد، كه او براى شما دشمن آشكارى است؟! و اينكه مرا بپرستيد كه راه مستقيم اين است؟! او گروه زيادى از شما را گمراه كرد، آيا انديشه نكرديد؟!

2. أَ لَمْ أَنْهَكُما عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَ أَقُلْ لَكُما إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُما عَدُوٌّ مُبينٌ (اعراف: 22) آيا شما را از آن درخت نهى نكردم؟! و نگفتم كه شيطان براى شما دشمن آشكارى است؟!

3.إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطانِ كانَ ضَعيفاً (نساء: 76) نقشه شيطان، (همانند قدرتش) ضعيف است.

4.الإمامُ عليٌّ عليه السلام: مَن شَغَلَ نفسَهُ بغَيرِ نفسِهِ تَحَيَّرَ في الظُّلُماتِ، وارتَبَكَ في الهَلَكاتِ، ومَدَّت بهِ شَياطِينُهُ في طُغيانِهِ، وزَيَّنَت لَهُ سَيِءَ أعمالِهِ. (نهج البلاغة: الخطبة 157) هر كه خود را به غير خود مشغول دارد، در تاريكيها سرگردان مانَد و در تباهيها فرو رَوَد و شيطانهايش او را در طغيانش كمك كنند و كردارهاىِ زشتِ او را در نظرش بيارايند.

*عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ مَا اجْتَمَعَ ثَلَاثَةٌ مِنَ الْجَاحِدِينَ إِلَّا حَضَرَهُمْ عَشَرَةُ أَضْعَافِهِمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ ... فَمَنِ ابْتُلِيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ بِهِمْ فَإِذَا خَاضُوا فِي ذَلِكَ فَلْيَقُمْ وَ لَا يَكُنْ شِرْكَ شَيْطَانٍ وَ لَا جَلِيسَهُ فَإِنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَا يَقُومُ لَهُ شَيْءٌ وَ لَعْنَتَهُ لَا يَرُدُّهَا شَيْءٌ ثُمَّ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَلْيُنْكِرْ بِقَلْبِهِ وَ لْيَقُمْ وَ لَوْ حَلْبَ شَاةٍ أَوْ فُوَاقَ نَاقَةٍ (الكافي (ط - الإسلامية)، ج2، ص: 187) امام صادق عليه السلام فرمود: هر گاه سه تن از منكرين يا بيشتر انجمن كنند ده برابر آنها از شياطين حاضر شوند ... پس هر كس از مؤمنين كه گرفتار آنها شود، چون در اين مطالب وارد شدند بايد برخيزد و شريك و همنشين شيطان نشود، زيرا در برابر غضب خداى عز و جل چيزى ياراى مقاومت ندارد و لعنت خدا را چيزى باز نگرداند، سپس آن حضرت فرمود: و اگر نتواند بايد بدل انكار كند و برخيزد هر چند بقدر دوشيدن گوسفند و يا شترى باشد.

 

5.إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلاَّ أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لي فَلا تَلُومُوني وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ ما أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَ ما أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِما أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمينَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ (ابراهیم: 22) يقيناً خدا به شما وعده حق داد، و من به شما وعده دادم و در وعدهام نسبت به شما وفا نكردم، مرا بر شما هيچ غلبه و تسلّطى نبود، فقط شما را دعوت كردم و شما هم پذيرفتيد، پس سرزنشم نكنيد، بلكه خود را سرزنش كنيد، نه من فريادرس شمايم، و نه شما فريادرس من، بىترديد من نسبت به شركورزى شما كه در دنيا درباره من داشتيد (كه اطاعت از من را همچون اطاعت خدا قرار داديد) بيزار و منكرم؛ يقيناً براى ستمكاران عذابى دردناك است.

6.الَّذي جَعَلَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَأَلْقِياهُ فِي الْعَذابِ الشَّديدِ، قالَ قَرينُهُ رَبَّنا ما أَطْغَيْتُهُ وَ لكِنْ كانَ في ضَلالٍ بَعيدٍ (ق: 26 و 27) آن كه با خدا معبودى ديگر قرار داد، پس او را در عذاب سخت اندازيد، همنشينش (شيطان) مىگويد: پروردگارا! من او را به سركشى و طغيان وا نداشتم، او خودش [به ميل خود] در گمراهى دور و درازى بود.

7.إِنَّ الَّذينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ بِبَعْضِ ما كَسَبُوا (آل عمران: 155) قطعاً كسانى از شما روزى كه [در نبرد احد] كه دو گروه [مؤمن و مشرك] با هم روياروى شدند، به دشمن پشت كردند، جز اين نيست كه شيطان آنان را به سبب برخى از گناهانى كه مرتكب شده بودند لغزانيد.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :