دوشنبه - 2017 دسامبر 11 - 23 ربيع الاول 1439 - 20 آذر 1396
Delicious facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 94062
تاریخ انتشار : 10 بهمن 1394 9:17
تعداد مشاهدات : 369

حتی این روز‎ها که معنویت در درجه دوم از اهمیت قرار دارد، صفحات زندگی اهل دل و دین را که ورق می‎زنی، خواهی یافت که پرونده‎ای برای دلجویی از بستگان همچنان باز است و در دستور کار.

رمز موفقیت در زندگی (1)

: در مقاله پیش رو قصد داریم تا به شرح مقوله صله رحم از منظر اسلام پرداخته و آثار اجتماعی این مهم را مورد تتبع قرار دهیم. امید است دلهامان محمدی (صلی‎الله‎علیه‎وآله‎وسلم) شده گام در گام او نهیم، به شیوه او رفتار کنیم، چون او سخن بگوییم و از هرچه او پرهیز می‎کرد بهراسیم.




    شمیم الهی که به مشام اهل دل میرسد، انبان‎‎های محبت را به شانه میگیرند و از این کوی به آن کوی و از این سوی به آن سوی، میروند و دلی میجویند، تا دوستیهایشان را نثار او کنند و تا که شاید تحفههایشان پیشکش قربانگاه یار شود.

آن دل که محمدی (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) شد سزاوار است که گام در گام او نهد، به شیوه او رفتار کند، چون او سخن بگوید و از هرچه او پرهیز میکرد بهراسد، گرچه پیامبر رحمت «لاینطق عن الهوی»1 و تمام سخنانش نیست مگر«وحی یوحی»2 و کسی را یارای رسیدن به آن مقام نیست؛ اما یاور اگر مدد کند، دامنش آورم به کف.

آن روز مردمان خدا را نمیشناختند، پیامبر آنان را هدایت کرد و از گمراهی رهانید و جاهلیت و نادانی را برانداخت» او آمد تا با دلیل‎‎های روشن سخن گوید و آنان را با نشانه‎‎های الهی، از هر کردار ناپسند بیم دهد و بهسوی کارهای نیکو و رفتار نیک فراخواند

آری میتوان محمدی شد لیکن همت اویس قرن میطلبد وگوشه چشم جانان.

آنان که خاک را بهنظر کیمیا کنند

آیا شود که گوشه چشمی به ما کنند

اگر در ملاحظه پیدایش دین اسلام نکته بین باشی، خواهی یافت: این حبل ربوبی، برای پیوند دوباره پیمان‎‎های گسسته شده خدا و انسان آمده است.

برای اتمام منش‎‎های والای انسانی به انسان عطا گردیده.

برای پاسداشت دوستیها و عاطفهها آمده است.

امیر مؤمنان در این رابطه میفرمایند: «آن روز مردمان خدا را نمیشناختند، پیامبر آنان را هدایت کرد و از گمراهی رهانید و جاهلیت و نادانی را برانداخت» او آمد تا «با دلیل‎‎های روشن سخن گوید و آنان را با نشانه‎‎های الهی، از هر کردار ناپسند بیم دهد و بهسوی کارهای نیکو و رفتار نیک فراخواند»3

میسزد که شریعت اسلامی را دین دوستیها و مهربانیها و پیوندها نامید. اما نه دوستی‎‎های به فراموشی سپرده شده و مهربانی‎‎های خاک خورده و پیوندهای نخنما! باید که دلها را شست و سر بر آورد و اسلام را همانگونه که هست در دل اندیشه نهاد.

اگر به صفحات کتاب شریعت بنگریم، رشحات مهربانی بر سر و روی انسان میریزد، اما آنقدر دلها زنگار گرفته که این رشحهها را نمییابد.

به نیازمندان و بیچارگان و درماندگان تصدق کنید و بزرگان و کهترانتان را بزرگ دارید و از بستگانتان دلجویی کنید

در لابلای منشور شریعت نظاره کن! آیا جز مهربانی و دوستی، خواهی یافت؟ «هل الدین الا الحب؟»4

الکلام؛ روی سخنم با آنانی است که پدر و مادر، خواهر و برادر و خانواده را بوسیده و کنار گذاشتهاند و با افتخار از این جدایی، یاد میکنند و خود را قهرمان میدان گسستها و شکستها میشناسانند.

بیایید با خود آشتی کنیم و «محمدی» باشیم تا شاید «محمدی» در میان ما باشد و ما را از آتش فتنههایمان رها سازد «و ما کان الله لیعذبهم و انت فیهم»5

حتما خطبه شعبانیه را شنیدهاید! گویا این خطبه، سخنرانی پیامبر گرامی اسلام است که در واپسین روزهای شعبان و شاید در سالهای آخر عمر با برکت حضرتش ایراد شده است، خطبهای سراسر مهربانی و شفقت که رسول رحمت برای میهمانان خدا بیان فرمودهاند.

حضرت ختمی مرتبت در دو فراز از این خطبه به دلجویی از بستگان سفارش میفرمایند. نخست آن مجال که میفرمایند: «آنگاه که گرسنه و تشنه میشوید به یاد گرسنگی و تشنگی روزی بیفتید که از فرط نگرانی، آدمی از برادرش میگریزد و از همسر و فرزندانش نیز.» حال که دلهای شما مالامال از معنویت و عطوفت شده «به نیازمندان و بیچارگان و درماندگان تصدق کنید و بزرگان و کهترانتان را بزرگ دارید و از بستگانتان دلجویی کنید .

و در فرازی دیگر فرمودهاند: «زبانهای‎‎تان را در کام فرو دارید و دروغ و بهتان و شماتت را به دور اندازید، چشم‎‎های خود را از آنچه نباید ببینید به زیر افکنید و گوشهای‎‎تان را نیز از آنچه نباید بشنوید، بسته دارید. با یتیمان مردم، مهربان باشید تا به یتیمان‎‎تان مهربانی کنند..

«ای مؤمنان در این ماه، خوشرو باشید تا جواز گذر از پل صراط را که همه گامها بر روی آن لرزانند برای شما صادر کنند. به زیر دستان‎‎تان سخت نگیرید تا در روز حساب، حساب‎‎تان آسان باشد. شر خویش برگیرید تا خدای بزرگ خشم خویش از شما باز دارد » و دگر بار یتیمان را سفارش کرده و فرمودند: «هر آنکس که از بستگان خویش در این ماه دلجویی کند، خدا او را به رحمت ویژهاش نائل سازد، در آن روزی که خدا را ملاقات کند و هر آنکس که  بستگان خویش را دل نجوید و برنجاند، خدا رحمت خویش از او دریغ دارد در آن روزی که از همه روزها، محتاجتر است. »   

مرحوم علامه طباطبایی روایتی را از پیامبر گرامی اسلام نقل میکنند که حضرت فرمود: «صِلوا ارحامکم فانه ابقی لکم فی حیات دنیاکم و خیر لکم فی حیات آخرتکم» یعنی از بستگانتان دلجویی کنید که آن سبب مانایی شما در زندگی دنیایتان میشود و همچنین بهتر است برای شما در سرای عقبایتان

دلجویی از بستگان از منظر قرآن

صلهرحم؛ سنت حسنهای است که قرآن کریم مکرر به آن سفارش فرموده است. از امام صادق (علیهالسلام) پرسیدند: مراد از آیه 21 سوره رعد «و الذین یصلون ما امرالله به ان یوصل» چهکسانی هستند؟ حضرت پاسخ فرمودند: مراد از آنچه خدا امر به پیوستن آن فرموده است، خویشاوندان توست و چهبسا در آیه 25 همان سوره که میفرماید: «الذین یقطعون ما امر الله به ان یوصل»، منظور از کسانیکه میشکنند دستور خدا را در مورد آنچه خداوند فرمان به پیوند آن داده است و خداوند آنان را مورد لعن و نفرین قرار داده، کسانی باشند که در برنامه زندگانی خود بستگان را کنار گذاشتهاند. مشابه این مطلب در سوره بقره آیه 27 نیز آمده است.

و در روایت دیگری از امام صادق (علیهالسلام)6 از نخستین آیه سوره نساء که میفرماید: «و اتقوا الله الذی تسائلون به والارحام» سؤال شد، حضرت در پاسخ فرمودند: «مراد از ارحام خویشاوندان مردم است» که در آیه به جهت قرار گرفتن در کنار تسائلون، به بزرگداشت و تعظیم آنان نیز اشاره کرده است.

علامه طبرسی در مجمع البیان گفته است: این آیه دلالت بر وجوب صلهرحم مینماید.

و همچنین آیات دیگری بر وجوب و اهمیت صلهرحم فی الجمله دلالت دارند مانند آیات شریفه 83 بقره، 36 نساء، 151 انعام، 23 اسراء که به نیکویی کردن و دلجویی از پدر و مادر و نزدیکان اشاره دارد.

 

دلجویی از بستگان در احادیث

احادیث بسیاری نیز به ضرورت دلجویی از بستگان تأکید تمام کرده و مکررا به صلهرحم توصیه میکند.

در ذیل همان آیه شریفه سوره نساء که در سطور پیشین گذشت، مرحوم علامه طباطبایی روایتی را از پیامبر گرامی اسلام نقل میکنند که حضرت فرمود: «صِلوا ارحامکم فانه ابقی لکم فی حیات دنیاکم و خیر لکم فی حیات آخرتکم» یعنی از بستگانتان دلجویی کنید که آن سبب مانایی شما در زندگی دنیایتان میشود و همچنین بهتر است برای شما در سرای عقبایتان.7

مرحوم علامه مجلسى (رحمتاللهعلیه) در مورد (فان ذلک من الدین) میگوید: دلجویی از خویشاوندان، از چیزهایى است که خداوند در قرآن به آن دستور داده است

آثار اجتماعی صلهرحم

و معلوم است که از آثار صلهرحم، مواسات و مهربانی با یکدیگر است. این مواسات و مهربانی، موجب ماندگاری اجتماع است و مضافا از اعمال نیکی شمرده میشود که در آخرت نیز به آن اجر و مزد تعلق میگیرد.

در روایت دیگری در کافی از امام باقر (علیهالسلام) نقل شده است که رسول گرامی اسلام فرمودند: «اوصى الشاهد من امتى و الغائب منهم و من فى اصلاب الرجال و ارحام النساء الى یوم القیامه، ان یصل الرحم و ان کانت منه على مسیره سنه فان ذلک من الدین.

جابر بن عبدالله انصاری از امام باقر (علیهالسلام) نقل مى کند که امام (علیهالسلام) فرمود:رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) فرمودند سفارش میکنم آنکه از امت من که اکنون حاضر و شاهد و یا غائب است و آنانى را که در صلب مردان و در بطن مادرانشان هستند تا روز قیامت که صلهرحم کنند و از بستگان دلجویی کنند، اگرچه لازم باشد برای این دلجویی یک سال راه روند، زیرا صلهرحم جزو دین است.

مرحوم علامه مجلسى (رحمتاللهعلیه) در مورد (فان ذلک من الدین) میگوید: دلجویی از خویشاوندان، از چیزهایى است که خداوند در قرآن به آن دستور داده است.

 

ادامه دارد...

 

حجت الاسلام و المسلمین سید محمدرضا آقامیری


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :